ÐÏࡱá>þÿ †ˆþÿÿÿ„…ÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿì¥Á€ð¿0¼bjbjcTcT;É>>×M%ÿÿÿÿÿÿ·žžìdPH˜˜˜ÿÿÿÿ¬¬¬8äø<¬šª4DZZZ555EGGGGGGD¢æ6G ˜55555G˜˜ZZÛT5^˜Z˜ZE5EZÿÿÿÿ —ž?ãeʬ“1j0š£^˜05555555GG555š5555ÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿ555555555ž ²: SEQ CHAPTER \h \r 1Tomasz Goban-Klas Jak wolne mass media psuj demokracj  Kiedy ogldasz wieczorami telewizj, to widzisz, |e to wyglda tak, jakby tam wszyscy powariowali. Ale musisz mie do tego dystans. To wszystko nazywa si polityk prezydent Barak Obama do chBopca w Nowym Orleanie (16.10.2009). Teza, i| wolne media psuj demokracj jest lejtmotivem poni|szych wywodów. Postaram si j uzasadni, informujc jednocze[nie zaniepokojonych obroDców wolno[ci, i| tak|e przeciwstawna teza, i| wolne media pomagaj demokracji jest równie zasadna. Konkluzja - podana na samym wstpie - jest taka oto: demokracja w sensie idealnej agory jest w oczywisty sposób psuta przez media, bowiem wymaga sytuacji idealnej komunikacji wg Habermasa, a wspóBczesne media tak idealnie nie dziaBaj. Zatem, gdy sama demokracja nie jest idealna, to oznacza, |e jest ona jedynie realna, a i same media te| nie s idealne, s one po prostu realne. {yjemy w [wiecie demokracji realnej i realnych mediów, cyzli w realnym kapitalizmie. Odrzumy przeto demokracji i wolnych mediów model liryczny - wzorem Jana Strzeleckiego - dyskredytacji modelu socjalizmu, i przejdzmy do konkretów. Jak wskazywaB Ryszard Kapu[ciDski:  Media tradycyjnie speBniBy rol przewodnika, siBy orientujcej spoBeczeDstwo. CzBowiek sigaB po gazet nie tylko po to, |eby si czego[ dowiedzie, ale równie| wyrobi sobie pogld, co[ zrozumie, sformuBowa opini o [wiecie. ZwBaszcza prasa wyposa|ona byBa w du|y Badunek wiedzy. WynikaBo to z przyjcia przez ni odpowiedzialno[ci spoBecznej za ksztaBt paDstwa, poziom [wiadomo[ci obywatelskiej. (...). Informacja znaczyBa kiedy[ tyle, co wiadomo[ci, które miaBy obiektywn warto[. 1 Wszak|e media masowe w obecnym swym ksztaBcie s: primo, niezale|nymi, autonomicznymi instytucjami, o nikBej lub wrcz |adnej odpowiedzialno[ci spoBecznej, secundo, wielkimi przedsibiorstwami, których zysk zale|y bezpo[rednio i po[rednio od zasigu ich odbioru. A w konsekwencji, co podkre[la Kapu[ciDski,  odkd prawa dyktuje rynek, gBówna warto[ informacji przestaBa by uto|samiana z prawd. 2 Je[li nawet poznajemy tzw. prawd z mediów, to ona nie wyzwala, ale zniewala. Zniewala informacjami trywialnymi, bezwarto[ciowymi. A skoro jedna wiadomo[ zaprzecza poprzedniej na ten sam temat, to odbiorca mo|e si i czuje na bie|co informowany, ale w isotcie jest zawirowany biegiem wydarzeD. Nie sposób nie zauwa|y rosncego desinteressment, zwBaszcza mBodego pokolenia, wobec [wiata polityki, czego dowody Batwo znalez w monitoringu portali prasowych w Internecie. Media s popychane w kierunku tabloiodyzacji i infotaimentu przez logik masowego rynku informacji, tj takiego, który informacj przeksztaBca w specyficzne towary, których warto[ okre[la skala odbioru, ale koszty s subsydiowane przez reklamodawców, paDstwo i partie polityczne (dostarczajce informacji), itd. Zasada efektywnego marketingu zaleca dostosowanie cech towaru do u|ytkownika, wic nastpuje znane z krytyki kultury masowej wyrównywanie do najmniejszego wspólnego mianownika.3 Ze swej natury media, dawniej zwane masowymi, a zwBaszcza najBatwiejsze w odbiorze i zarazem najbardziej sugestywne, programy telewizyjne, s populistyczne. Wydarzenia staj si towarem, który jest produkowany na sprzeda|. Musz tak by ukBadane i przedstawiane, aby wydawaBy si niezwykBe i zadziwiajce, tak by utrzyma uwag rozkapryszonego i przebierajcego w ofercie programowej odbiorcy. Prawdziwo[, wa|no[, maj znaczenie drugorzdne. Selekcja odrzuca fakty niewygodne, omija procesy zbyt zBo|one, bowiem mog odcign odbiorc od jego konsumenckiej powinno[ci - wchBaniania medialnej papki reklamowo-rozrywkowej. Skierowane s do obywateli nie majcych pojcia o wspóBczesnym [wiecie (bo niby skd), ale majcych wy[mienit samoocen co do swego stopnia poinformowania. Czy| nie |yj w demokratycznym informacyjnym i medialnym raju?  Wszystkie informacje które nadaj si do druku gBosi hasBo najgrubszego dziennika [wiata  The New York Times .  CaBa prawda, caB dob - zachwala siebie jeden z 24-godzinnych kanaBów informacyjnych. W istocie, jest w ttym sporo prawdy, ale nie caBej, ani - co gorsze - nie tej najbardziej istotnej. Sprzeczno[ci w argumentacji, pBytko[ wyja[nieD nie s te| sBabymi punktami mediów, gdy| brak czasu lub miejsca, a nade wszystko sBabe przygotowanie merytoryczne odbiorców, usprawiedliwia powierzchowne dziennikarskie traktowanie tematu. Nie oczekuje si te| od mediów staBo[ci pogldów. Nie musz si z niczego tBumaczy, ani usprawiedliwia. Gdy popeBni bBd, tylko one mog, ale na ogóB nie musz (mimo prawa prasowego) publikowa sprostowania. Je[li to nawet robi, to na ogóB opatruj wBasnym, czsto zBo[liwym lub ironicznym komentarzem, który przewa|nie wzmacnia pozycj redakcji. Czy zatem obywatele, nawet ci [ledzcy via media polityk, zdobywaj informacje potrzebne dla rzeczowego osdu spraw publicznych, co jest niezbdne w demokracji? Mo|na w to wtpi. KBopot w tym, |e chocia| codziennie poznaj fakty, to zazwyczaj tylko z odpowiadajcej ich politycznej orientacji mediów. Dziki sonda|om znaj opini wspóBobywateli. KBopot w tym, |e sonda|e odzwierciedlaj przede wszystkim ukryte zaBo|enia kwestionariuszy, a ponadto ich wyniki s zmienne, jak trzcina na wietrze.4 Jednak dla tytuBowego pytania, czy wolne media psuj demokracj, nie tyle wewntrzna logika mediów jest najistotniejsza, co ich charakter jako instytucji demokratycznego paDstwa. Nale|y tu zwróci uwag - co czyni prof. Hans M. Kepplinger - na uzyskan przez wspóBczesne media szczególnie korzystn pozycje, gdy chodzi o ich autonomi i sposób dziaBania. Ujmujc to najkrócej, jest to wolno[ z. o.o., w istocie z bardzo ograniczon odpowiedzialno[ci. Obecnie to media, nie partie, maj decydujcy wpByw na dobór tematów, które staj si przedmiotem zainteresowania ludzi, a w ka|dym razie na ich wprowadzanie do sfery publicznej. Sami politycy maj dzisiaj niewielkie mo|liwo[ci wyciszania niewygodnego dla nich tematu, natomiast wBa[ciciele i sternicy mediów  tak. Selektywna uwaga mediów jest cennym atutem w ekspozycji skandali. Je|eli prokuratura czy sd musz prowadzi dBugotrwaBe, |mudne postpowanie  w sprawie , media mog  skaka od skandalu do skandalu, nie maj bowiem |adnych formalnych procedur ich prezentowania. Nie musz stosowa ani zasady równo[ci, ani sprawiedliwo[ci, co daje im przewag wobec wBadzy formalnej. Jak powiedziaB kiedy[ pewien redaktor naczelny gazety w Teksasie do swoich dziennikarzy:  Jak postawi polityka w rogu ringu, to macie go tBuc, a| dam znak, aby przesta .5 Fundamentalna kwestia to pytanie, jak uzyskana w przeBomie ustrojowym peBna wolno[ mediów przeBamuje fundamentalne zaBo|enia systemu demokratycznego, równej odpowiedzialno[ci prawnej i spoBecznej? Przewaga mediów nad polityk to unikanie debaty na temat swej odpowiedzialno[ci na takie tematy jak jako[, rzetelno[, wszechstronno[ i bezstronno[ informacji publicznej, ale tak|e odpowiedzialno[ci za pokazy przemocy, agresji, chamstwa, za prymitywizacj i ograniczanie kodu jzykowego.6 Punktem odniesienia w tej analizie jest stwierdzenie coraz bardziej oczywistego faktu, |e media - jako takie, to znaczy media tradycyjne, dawniej zwane masowymi, oraz media nowe, zwBaszcza Internet - stanowi dla wikszo[ci obywateli/wyborców dominujce zródBo informacji publicznej (w szerokim sensie, wBczajc tu opinie). Docieraj do nich codziennie, w ró|nych formach, tak bezpo[rednio z mediów, jak i w tzw. dwustopniowym przepBywie wiadomo[ci.7 W pewnym sensie media podaj wiadomo[ci w taki sposób, |e  wmasowuj ich tre[ci i form w nasz [wiadomo[. Media masuj mózgi, a to ma wpByw na opini publiczn i na opinie polityków o swym wizerunku. Marshall McLuhan powiadaB, |e o spoBeczeDstwie wiedz wicej marketingowcy, ani|eli socjologowie. Marketing nie ogranicza si do reklamowania towarów, ale wBcza w media ich wBasny wizerunek. Media stale same stale nawoBuj:  ZostaDcie paDstwo z nami. Aby zosta przy telewizorze, trzeba medium lubi, uwa|a za atrakcyjne, no i ceni. A tak|e mu w pewien sposób wierzy. Uwiarygodnianie mediów, zwane w politologii legitymizacj, staBo si istotnym elementem zwikszania ich wpBywów, tak, i| zaczynaj stanowi jakby nadwBadz spoBeczn. Niegdy[, w spoBeczeDstwie demokratycznym, a nawet w tradycyjnym spoBeczeDstwie autorytarnym (np. w czasach monarchii austro-wgierskiej Franciszka Józefa), wBadza cieszyBa si nie tylko presti|em, ale i zaufaniem. Dziennikarze wówczas, cho czytani, byli [rednio lubiani (okre[lenia typu "pismaki" nale|aBy do Bagodniejszych). Obecnie w konflikcie z wBadz, legitymizacja przesunBa si ku dziennikarzom i mediom. To oni zawsze maj racj, wBadza rzadko lub nigdy. Jak zauwa|a Hans M. Kepplinger, fakt, |e masowe media ciesz si szczególnym zaufaniem, zwBaszcza w okresach kryzysów, nale|y w szczególno[ci zBo|y na karb ich swoistej sprawno[ci.8 Nie musi ona wynika tylko z ich neutralnej funkcji niezale|nego informatora, która pozwala mediom przypisywa zdemaskowane kBamstwa wypowiedziom polityków, gdy one jedynie o nich wcze[niej (i rzetelnie) informowaBy, nie zajmujc stanowiska. Bardziej subteln metod jest staBe opowiadanie si po stronie spoBeczeDstwa, wystpowanie jako ich rzecznik. Ta sprawno[ w przekonywaniu ludzi, |e to media maj racj, gdy| s jedynie po[rednikami oraz bezinteresownymi informatorami i wyrazicielami gBosu nie powinna dziwi; ostatecznie dziennikarze s specjalistami od umiejtnego przedstawiania racji, dlaczegó|by nie potrafiliby umiejtnie przedstawia swoj niezale|no[ i wiarygodno[, choby w przebraniu tzw. dziennikarskiego obiektywizmu? Bild Zeitung Axela Springera oraz jego polskojzyczna kalka - Fakt mieni si gBosem ludu, biednego ludu, na przykBad |dajc w jego imieniu podwy|ki pBac minimalnych albo premii dla posBów. Milcz jednak o zarobkach w redakcji, z których niejedne sigaj grubo ponad poselskie wynagrodzenia (dla naczelnych), a drugie poni|ej postulowanych pBac minimalnych (dla dziennikarskiego plebsu). Ale |arty na bok. Demokracja w spoBeczeDstwie medialnym ró|ni si zatem zasadniczo od wyobra|eD o klasycznej demokracji ateDskiej, czy jeszcze niedawnej demokracji zachodniej. Polityka demokratyczna opieraBa si zawsze na komunikowaniu, ale jej podstaw byBo komunikowanie bezpo[rednie i grupowe, kontakty w mniejszych i wikszych grupach. Opinia publiczna tworzyBa si w miejscach skupisk, partie, nawet masowe miaBy swe zebrania, a je[li sigano po media masowe, to byBy to plakaty, ulotki, broszury, gazety. W XX wieku doszBo tu radio, które wiele zmieniBo, tworzc podstaw tak|e dla ustrojów totalitarnych, ale wszystko zmieniBa dopiero telewizja. Homo legens, czBowiek czytajcy, zmieniB si w homo videns, czBowieka ogldajcego. Rosnca wizualizacja niemal wszystkiego oznacza tak|e przesunicie w zakresie przetwarzania tre[ci przekazów. Na ogóB sBowa zawieraj mniej, lecz bardziej wa|cych i znaczcych informacji, a obrazy du|o wicej, ale szybko zmiennych, w du|ej mierze redundantnych i nie jednoznacznych. W odbiorze strumienia wiadomo[ci telewizyjnych nie ma czasu na my[lenie, refleksj, rozwa|anie. Przyjmuje si mimowolnie i nie[*,Z¤`bˆŠ  ø-þ-Š1Œ1’4°4Î;Ð;¨?ª?4C6C&N(N"\8\€\–\`hkkbmfm`tdt€4€–"–B˜F˜®›²›d�h�ŸƟʟܟL¨¾¨Ü©à©¬«®«°«8¬N¬Ð¬Ò¬X­Z­†­Æ­ò­ô­l°ïãïÛÐÛÇÛÇÛÇÛ¼ÛÇÛ¼ÛÇÛÇÛÇÛÇÛ¼Û¼ÛºÛÇÛÇÛÇÛ¼Û¼ÛÇÛÇÛÇÛÇÛÐÛ¼ÛÇÛ³ÇÛ¼ÛÇÛÇÛ¼ÛÇÛ h·^-ht$0Uh·^-6�CJ]�aJh·^-CJH*aJh·^-5�CJ\�aJh·^-CJaJh·^-CJaJmH sH jh·^-CJUaJmH sH EPR¦¨ªöv º ü þ ~ ¼¼¼¼¼vvvvvvF$ Æz(ÅŠO Ú Ÿd)î´y>!$È&Ž)S,/Ý1¢4h7-:ò<·?|BBEHÌJ‘MVPSáU¦Xk[0^ö`»c€fEi la$gd·^-C Æz(ÅŠO Ú Ÿd)î´y>!$È&Ž)S,/Ý1¢4h7-:ò<·?|BBEHÌJ‘MVPSáU¦Xk[0^ö`»c€fEi lgd·^- ~ € † Š z HdÊ z>P!ø$¹¹ppppppppppI$ Æz(ÅŠO Ú Ÿd)î´y>!$È&Ž)S,/Ý1¢4h7-:ò<·?|BBEHÌJ‘MVPSáU¦Xk[0^ö`»c€fEi ldha$gd·^-F$ Æz(ÅŠO Ú Ÿd)î´y>!$È&Ž)S,/Ý1¢4h7-:ò<·?|BBEHÌJ‘MVPSáU¦Xk[0^ö`»c€fEi la$gd·^- ø$)¨-Ž1–7Ô;¬?:CØDÆGºLìP*WhmftØ‚¶‰Ž6�L’†—¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶I$ Æz(ÅŠO Ú Ÿd)î´y>!$È&Ž)S,/Ý1¢4h7-:ò<·?|BBEHÌJ‘MVPSáU¦Xk[0^ö`»c€fEi ldha$gd·^-wiadomie hierarchi tematów i ocen mediów. A jest ona mocno ujednolicona, bowiem dziennikarze, jak |adna inna grupa zawodowa, codziennie bacznie obserwuj swych kolegów/konkurentów, a wBa[ciwie ich produkty - przekazy medialne. Taki codzienny wy[cig szczurów. Korzystaj z depesz nielicznych agencji prasowych oraz baz danych (archiwów), co dodatkowo wzmacnia wspóBorientacj medialnych przekazów.9 Tematy wiadomo[ci koncentruj si nie na tym co wa|ne, ale co weszBo do porzdku dziennego (agendy) mediów. Std wywodzi si pojcie stadnego dziennikarstwa, które niekiedy okre[la si jako mob journalism (linczujce), albo terroryzm tabloidów (nie tylko drukowanych, ale i telewizyjnych).10 Granice wBadzy spoBecznej (nad opini publiczn) wyraznie przesunBy si na korzy[ komunikowania masowego. Mo|na to w szczególno[ci przypisa zmienionej sytuacji prawnej, zmienionemu pojmowaniu legitymizacji i zwikszajcej si skuteczno[ci mediów.  Czwarta wBadza staje si powoli nieformalnie pierwsz siB spoBeczn, swoist nadwBadz, a wolno[ i tajemnica dziennikarska stawia media poza kontrol polityczn i odpowiedzialno[ci spoBeczn. Jednak wBadza mediów to nie wBadza dziennikarzy. Profesor Walery Pisarek, wieloletni dyrektor O[rodka BadaD Prasoznawczych i wybitny znawca prasy, wskazuje, i| wspóBczesny dziennikarz  zobowizany prawnie lub ekonomicznie do przestrzegania linii programowej macierzystej redakcji, w coraz wikszym stopniu traci sw podmiotowo[, stajc si tylko dodatkiem do jednego z coraz mniej licznych, ale za to coraz wikszych konglomeratów medialnych .11 DokonaBa si zmiana radykalna, tak w systemie politycznym, jak medialnym i gospodarczym. ZmieniBy si radykalnie relacje midzy tymi systemami. Komercjalizacja niemal wszystkiego wskazuje na umocnion pozycj systemu gospodarczego (w marksowskiej, ju| zapomnianej terminologii - bazy) wobec systemu politycznego i medialnego - nadbudowy. Z kolei, w ramach nadbudowy, system polityczny z pozycji naczelnej schodzi na pozycj wspóB- a niekiedy podrzdn. Tzw. czwarta wBadza, media, staje si, w istocie, pierwsz siB spoBeczn, majc niemal atrybuty teologicznego Boga: wszechobecno[, wszechwiedz, nieomylno[ (w danym dniu), wszechpotg. Jednak jej logika funkcjonowania nie jest samoistna, gdy| siBy rynkowe - zapewnienie konkurencyjnego rankingu (znacznego odbioru) i w konsekwencji zysku - s gBównym motorem i kompasem jej dziaBania. Wszak|e rka rynku jest dyskretna i przysBowiowo niewidzialna, za[ rka mediów jest a| nadto widoczna i narzucajca si. Dlatego pomiDmy, jedynie odnotowujc, ekonomiczne uzale|nienia mediów, popychajce je do zaciekBej konkurencji o ka|d par oczu i uszów (nie tylko dla siebie samych, ale, przede wszystkich, dla pBaccych za nie reklamodawców). Media w systemie wolnorynkowym ulegaj ekonomii, czy wówczas nawet gdy w systemie demokratycznym nie ulegaj polityce, to system ten wzmacniaj, czy raczej osBabiaj? Tradycyjna odpowiedz brzmi, |e wolne media - jako siBy kontrolne wBadzy politycznej - s stra|nikiem (powiada si nawet psem BaDcuchowym, watchdogiem) demokracji. KBopot w tym, |e ten stra|nik staje si w pewnym sensie samodzielnym panem. Dziennikarze, a wBa[ciwie ich zwierzchnicy (a wobec nich wBa[ciciele) mediów, szczególne presti|owych we wspóBczesnym spoBeczeDstwie medialnym (zmediatyzowanym) zajmuj centraln i dominujc pozycj w obiegu politycznej i spoBecznej informacji. Obserwatorzy sceny politycznej zgadzaj si, |e ulegBa ona ju| znaczniej mediatyzacji, to znaczy nie tylko przeniosBa si do mediów, ale i uzale|niBa si od nich. Na tym w gruncie rzeczy polega polega psucie demokracji. Na uzale|nieniu polityki od mediów, tak presti|owych, jak i popularnych (tabloidowych). Poniewa| to media, a nie partie, maj dzisiaj masowych odbiorców/wyborców, to one w ostatniej instancji decyduj o sukcesie politycznym. We wspóBczesnym spoBeczeDstwie masowe bywaj wybory, ale s masowe partie. A nawet czBonkowie i sympatycy partii kadrowych coraz rzadziej si spotykaj na zebraniach, wiecach, pochodach, demonstracjach (chyba, |e na u|ytek telewizji). Nie chodz od drzwi do drzwi szerzc sBowo partii i propagujc jej kadry. Nie wydaj nawet wBasnych gazet i broszur, bo kto by je czytaB. Natomiast zabiegaj o scen medialn, najlepiej narodow. Dlatego uznani politycy i partie dbaj profesjonalnie, a i finansowo, o staBy dostp do mediów, co sprawia, |e tylko gBosy najsilniejszych, najlepiej tylko dwóch, partii s stale obecne i wpBywowe na arenie publicznej i politycznej. Jednocze[nie dostp odbywa si na warunkach okre[lonych przez media, w którym dominuje format rozrywki, nawet w zakresie informacji bie|cej (wiadomo[ci). SBowa wypowiadane przez polityków musz by dostatecznie proste, a zdania krótkie, aby mogBy dotrze wprost do mas. Dobrze, aby byBy jeszcze zabawne, a tak|e kontrowersyjne. Kto[ zBo[liwie zauwa|yB, |e politycy mówi, co chc (na ogóB zniesBawiajc swoich przeciwników), ich codzienne kBamstwa drukuje rano prasa, powtarza zaraz Internet, potem w cigu dnia przypomina radio, a wieczorem - ju| jako najprawdziwsz prawd - podaje telewizja. Do takiego dyskretnie przemilczanego, ale oczywistego faktycznego dziaBania mediów, dostosowa si musz politycy, przeksztaBcajc si w ludzi spektaklu. Co wicej, gwiazdy medialne - dla dalszej sBawy, wBadzy i wBasnej rozrywki - niekiedy wBczaj si do polityki. Obywatele coraz mniej interesuj si polityk - na powa|nie. Tzw. deficyt demokratyczny obejmuje nie tylko ubogich, sBabo wyksztaBconych i starych, ale zamo|nych, edukowanych i mBodych. Obywatele nie maj równych praw wypowiadania si - co byBo zreszt zawsze fikcj - bowiem debata medialna preferuje wypowiedzi wybranych ekspertów, komentarze dziennikarskie i ewentualnie gBosy dobranego audytorium. KBopot w tym, |e s to na ogóB wypowiedzi wskiej i wyselekcjonowanej grupy tzw. pundits (mdrców), których po polsku lepiej okre[li mianem mdrków. Nic dziwnego, |e prawdziwie mdrzy ludzie nie wystpuj w programach typu  Warto rozmawia . Wiedz, |e nie warto! Ten ostatni przykBad wskazuje, |e nie sama rozrywkowo[ mediów, na co wskazywaB Neal Postman,12 lecz ich przewrotno[ stanowi psucie demokracji. Profesjonalnie wmawiaj odbiorcom/obywatelom, |e informuj, debatuj, analizuj, gdy u|ywajc okre[lenia Platona daj  tylko pozór mdro[ci, a nie mdro[ prawdziw. Posid bowiem wielkie oczytanie bez nauki i bdzie si im zdawaBo, |e wiele umiej, a po wikszej cz[ci nie bd umieli nic i tylko obcowa z nimi bdzie trudno; to bd mdrcy z pozoru, a nie ludzie mdrzy naprawd .13 Ireneusz KrzemiDski zwróciB uwag, |e "obraz tak zwanej afery hazardowej, który wykreowaBy media, najwyrazniej pod dyktando CBA, zdecydowanie wzmacnia negatywne nastawienie do polityki i spoBecznego wspóBdziaBania".14 Wojciech Mazowiecki dodaje  Pazdziernikowy (2009) wysyp "afer" i powszechne oburzenie mediów przypominaj inny wybuch "moralnego wzmo|enia" w mediach i polityce po "aferze Rywina", co zaowocowaBo totalnym potpianiem III RP jako Rywinlandu. SkoDczyBo si "moraln" rewolucj i "odnowicielsk" IV RP. 15 Konkluzja Mediatyzacja polityki jest nieunikniona, równie| samo przekonywanie mediów o tym, |e ich relacje polityczne niespecjalnie sBu| demokracji jest jak przekonywanie marynarzy, aby po rejsie unikali rozrywek w porcie. Jedynie co mo|e si uda, to poprawa przez kryzys, w tym wypadku kryzys wiarygodno[ci mediów. Niegdy[ wierzono:  prawdziwe, bo wydrukowali , potem byBo  prasa kBamie , dzisiaj  telewizja powiedziaBa . Gdy jednak widoczny stanie si deficyt wiarygodno[ci wielkich mediów i pracujcych w nich dziennikarzy, to otworzy si szansa dla nowej agory publicznej. Dlatego z nadziej, na razie jeszcze nikB, nale|y patrze na tzw. media spoBeczne, w tym blogi i dziennikarstwo obywatelskie. A jeszcze wiksz na reaktywacj public relations, w ich istotnym sensie, nie jako polityczny spin, czarn propagand i marketing, lecz rzeteln komunikacj spoBeczn, solidny fundament rzeczywistej demokracji, tak|e medialnej. Mo|e w Polsce kiedy[ si pojawi nowy typ dziennika telewizyjnego, na przykBad wzorowany na prowadzonym od 30. lat -programie Public Broadcasting System  Jim Lehrer News Hour (Godzina wiadomo[ci Jima Lehrera). Ale Polacy nie gsi i swój dziennik mieli - sobotni  Monitor Telewizyjny prowadzony w latach 1960. i 1970. przez red. Karola MaBcu|yDskiego.16 Te dwa przykBady pokazuj to, i| nie zawsze, nie koniecznie i nie wszystkie media psuj demokracj. Przeciwnie, niektóre j wspomagaj. I to one zasBuguj na miano mediów prawdziwie publicznych. 1 R. Kapu[ciDski, wywiad Katarzyny Janowskiej i Piotra Mucharskiego, Kontrapunkt nr 5/6 (54/55), za http://www.kapuscinski.info/page/wywiady/36. 2 R. Kapu[ciDski, wywiad Katarzyny Janowskiej i Piotra Mucharskiego 3 Patrz A. KBoskowska, Kultura masowa. Krytyka i obrona, PWN, Warszawa 1981. 4 Pierwszy z brzegu przykBad:  Spada poparcie dla PO, ro[nie dla PiS - wynika z najnowszego sonda|u GfK Polonia dla "Rzeczpospolitej". Na PO gBosowaBoby tylko 40 proc. badanych. To zaskakujce, bo jeszcze w [rodowym sonda|u PBS GDA dla "Gazety Wyborczej", Platforma miaBa a| 58 proc. poparcia. Za Onet.pl 25.09.2008. 5 Interesujce, ale w podobny sposób wypowiedziaB si zaBo|yciel i prezes radia RMF FM, StanisBaw TyczyDski;  Wali rzdzce ekipy po mordzie. Niewa|ne, czy AWS, czy SLD. Wali i patrzy czy równo puchnie. Cyt za: Tomasz Lipko,  Radiostacja dobrego wariata , Sukces, 2005 nr 5, str. 18. 6 Pytanie, czy wolne media psuj jzyk publiczny, czy dziaBaj zgodnie z duchem (je[li nie liter) ustawy o jzyku polskim, mo|e prowadzi jedynie do sarkastycznej odpowiedzi. 7 Mowa tu oczywi[cie o sBynnej tezie P. Lazarsfelda i R. Mertona z ksi|ki Personal Influence (1954). 8 Hans M. Kepplinger,  W stron systemowej teorii komunikowania politycznego , w: B. Dobek-Ostrowska (red.), Media masowe w spoBeczeDstwach demokratycznych, PoznaD 2003, s. 91. 9 Hans M. Kepplinger, Demonta| polityki w spoBeczeDstwie informacyjnym, przekBad Artur Ko|uch, Wyd. Uniwersytetu JagielloDskiego, Kraków 2007 s. 24 10 Wicej pisaBem o tym w rtykule Medialny masa| mózgu, kwartalnik  Zdanie , Kraków 2005. 11 W. Pisarek, O etyce wspóBczesnego dziennikarza,  Konspekt nr 1/2005, Wydawnictwo Akademii Pedagogicznej w Krakowie, str. 19. 12 Neal Postman, Czy zabawimy si na [mier?, przeB. L. Niedzielski, Muza, Warszawa 2002. 13 Platon Fajdros (LIX 275 B) tBum. W. Witwicki, liczne wydania. 14 "Dziennik Gazeta Prawna", 13 pazdziernika 2009. 15 W. Maziarski, Co dziennikarze przegrali na aferach,  Gazeta Wyborcza , 6.11.2009. 16  Monitor byB nadawany na antenie programu 1 TVP w latach 1965-1976.      PAGE 4 †—´›ÈŸÊŸÞŸh«z«|«~«€«‚«Š«Œ«Ž«�«’«”«–«˜«š«œ«ž«¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶¶I$ Æz(ÅŠO Ú Ÿd)î´y>!$È&Ž)S,/Ý1¢4h7-:ò<·?|BBEHÌJ‘MVPSáU¦Xk[0^ö`»c€fEi ldha$gd·^-ž«¨«¬«®«Ð¬X­ò­n°°²´Þ´@¶¶¶±llllllllE Æz(ÅŠO Ú Ÿd)î´y>!$È&Ž)S,/Ý1¢4h7-:ò<·?|BBEHÌJ‘MVPSáU¦Xk[0^ö`»c€fEi l¤ðgd·^-gd·^-I$ Æz(ÅŠO Ú Ÿd)î´y>!$È&Ž)S,/Ý1¢4h7-:ò<·?|BBEHÌJ‘MVPSáU¦Xk[0^ö`»c€fEi ldha$gd·^- l°n°p°x²„²°²²²´´¦´Ê´Þ´à´¸µ¶@¶B¶l¶Ì¶h·l·¬·Ô·¸"¸<¸€¸ ¹$¹B¹x¹Ô¹Ø¹è¹ø¹VºZº¼ºÀºf»j»ö»ø»ú»þ»¼¼¼ ¼ ¼¼¼ ¼"¼$¼&¼*¼.¼0¼üóëàëóëóëàëóëàëóëàëóëàëóëàëóëàëóëàëóëóëóëÜÔÜÔÜÔÜÔÜÈÀ´§ÈÀÜ  h·^-ht$0h·^-CJaJmHnHujh'n#CJUaJht$0CJaJjht$0CJUaJjht$0Uht$0h·^-6�CJ]�aJh·^-CJaJh·^-CJH*aJh·^-:@¶h·¸ ¹Ô¹Vº¼ºf»ö»ø»ü»þ»¼¼¼ ¼¼¼ââ������›–›–›–›–›gd'n#E Æz(ÅŠO Ú Ÿd)î´y>!$È&Ž)S,/Ý1¢4h7-:ò<·?|BBEHÌJ‘MVPSáU¦Xk[0^ö`»c€fEi l¤ðgd·^- Æ) ĈL Ô ˜\ ä¨l0!¤ðgd·^-¼(¼*¼,¼.¼0¼úøøøógd·^-„øÿ#$9ÒÔ€€€€€€€€€...()()()..)()0P8Ò$ÿÿÿÿÿÿÿÿÿ:pt$0°�. °ÅA!°‰"°‰#�‰$�‰%°° °  �ÄDpj ˜žžžžžžžž666666666vvvvvvvvv666666>666666666666666666666666666¨6666666666¸666666666666hH66666666666666666666666666666666666666666666666666666666666666666°62ÀÐàð 0@P`p€�ÀÐàð2(Øè 0@P`p€�ÀÐàð 0@P`p€�ÀÐàð 0@P`p€�ÀÐàð 0@P`p€�ÀÐàð 0@P`p€�ÀÐàð 0@P`p€�8XøV~ OJPJQJ_HmHnHsHtHN`ñÿN 'n#Normalny 7$8$H$OJQJ_HmHsHtH JA òÿ¡J Domy[lna czcionka akapituPióÿ³P 0 Standardowyö4Ö l4Öaö ,k ôÿÁ, 0 Bez listy PK!‚мú[Content_Types].xml¬‘ËjÃ0E÷…þƒÐ¶Ørº(¥ØÎ¢Iw},Òä±-j�„4 Éßwì¸Pº-t#bΙ{U®�ã “óTéU^h…d}㨫ôûî)»×*1Pƒ'¬ô “^××Wåî0)™¦Též9<“l�#¤Ü$yi}�å;À~@‡æ¶(îŒõÄHœñÄÐuù* D× zƒÈ/0ŠÇ° ðûù $€˜ X«Ç3aZ¢ÒÂà,°D0j~è3ß¶Îbãí~i>ƒØÍ3¿\`õ?ê/ç[ج¶Géâ\Ä!ý-ÛRk.“sþÔ»�..—·´aæ¿­?ÿÿPK!¥Ö§çÀ6 _rels/.rels„�ÏjÃ0 ‡ï…½ƒÑ}QÒÃ%v/¥�C/£}á(h"ÛëÛOÇ »„¤ï÷©=þ®‹ùá”ç šªÃâC?Ëháv=¿‚É…¤§%[xp†£{Ûµ_¼PÑ£<Í1¥H¶0•ˆÙO¼R®BdÑÉÒJEÛ4b$§‘q_טžà6LÓõR×7`®�¨Éÿ³Ã0ÌžOÁ¯,åEn7”Liäb¡¨/ãS½�¨eªÔе¸ùÖýÿÿPK!ky–ƒŠtheme/theme/themeManager.xml ÌM à @á}¡w�Ù7c»(Eb²Ë®»öCœAÇ ÒŸÛ×åãƒ7ÎßÕ›K Y,œ ŠeÍ.ˆ·ð|,§¨ÚHÅ,láÇæéxÉ´�ßIÈsQ}#Õ�…­µÝ Öµ+Õ!ï,Ý^¹$j=‹GWèÓ÷)âEë+& 8ýÿÿPK!�RY7¡mtheme/theme/theme1.xmlìYMoE¾#ñF{oc'vGuªØ±HÓF±[Ôãx=Þ�zvg53Nêj�HHˆ‚8P‰Tj%.å׊ Hý ¼3³kÏÄ’´TÐ\â�}Þï�ygöêµû CDHÊÓfP½\ IC>¤iÔ n÷»—Ö$N‡˜ñ”4ƒ)‘Áµ�÷ß»Š×UL‚€>•ë¸ÄJeëKK2„e,/óŒ¤ðnÄE‚<Šhi(ð!ðMØÒr¥²º”`š(Å °Ýåjzˆ2<¦DMЭш†$Ø(„tHJ•Ô !=-‚ä”{†Æ%Ž«(§²Í:À¬€Ø!?ì“û*@ K/šAÅüKW—ðzNÄÔ ´]×üåt9Áp¼ldŠh0ZíÖW¶fü €©E\§Óiwª3~€Ã ¶º¸Þ€bFÓñZ´ÛÍ¹Ï #ζKák_«äð9 ²a–dZĈ§ê””Kð=.º€Óx†M‘šfd„CÈí6N‚b-¯ì¼±K¡\XÒ"‘ ÍT3ø0ÃP's~¯žÿêùStôàÙуŸŽ>ýý»G%ðM�.¼O"ÑMrˆöy†¯øš“�8E?ÆÔ¥ØL#‰S¬¥”ðï¨ØCßœb–GÇÓ£E|ÞÐEÊ€×'÷<…{±˜(Z"y'N<à.ç¬ÅE©v´,ÇÍýI• ·�ñA™ì6N½øv&tÑ"-=ÃÛ1ñÔÜc8U8")QH¿ãcBJ¬»K©ç×] .ùH¡»µ0-uIŸ¼lšmÓâ2-³âíùf÷jqVfõ9ð‘P˜•(ß'Ìsãu�� °©X²mÉdß)̪ùÞeY²œ‘É(G]™Yµ䀰¾î�«zoP ©nºIÞ îxþùÏy "=ä¸õæõ�ÙÞkkàŸž|l1ƒQ~6Máÿ™Š%»ª¥7äÅÞë¢_ÌǬZQ ÌÙ yÙ¿¦ çÜjmÇZ°x¹^(Q\´gQ×>ðÁBAN„T„Ì~®ÐjŸïCoEðÙA3ƒ´�¬¾d¤¤]Ààdm2iVÖµù褽VlÖ<éÎäs¶Öì,ñ>§³gÙ/ΫŋtvîaÏ×víDWCd�—(,�ŠóŒ ŒùÞå~Šâƒ{è-¸æŸ0%M2Á&�aôì™:€â· éÆ_ÿÿPK! Ñ�Ÿ¶'theme/theme/_rels/themeManager.xml.rels„�M Â0„÷‚wooÓº‘&݈ЭÔ„ä5 6?$Qìí ®,.‡a¾™i»—�Éc2Þ1hª:é•qšÁm¸ìŽ@RN‰Ù;d°`‚Žo7íg‘K(M&$R(.1˜r'J“œÐŠTù€®8£�Vä"£¦AÈ»ÐH÷u} ñ›|Å$½b{Õ–Pšÿ³ý8‰g/]þQAsÙ…(¢ÆÌà#›ªLÊ[ººÄßÿÿPK-!‚мú[Content_Types].xmlPK-!¥Ö§çÀ6 +_rels/.relsPK-!ky–ƒŠtheme/theme/themeManager.xmlPK-!�RY7¡mÑtheme/theme/theme1.xmlPK-! Ñ�Ÿ¶'¦ theme/theme/_rels/themeManager.xml.relsPK]¡ °D ÅçÔš#Ž-².12"DØE³FâGïLV‘Õ"`�1˜IÝ8¹T‡Ü$'VÈÿÿÿÿ l°0¼0a~ ø$†—ž«@¶¼0¼123_`bcV • !ÿ•€ð8ð@ñÿÿÿ€€€÷ð’ðð0ð( ð ððB ðS ð¿Ëÿ ?ðÖMüUüUþUþUÿUÿUVVVVVVVVÖMVÖMüUüUþUþUÿUÿUVVVVVVVVåÏUÀ'n#·^-t$0w.K×MÙMÿ@  !"#$%&'()*+,V�� � ��������� �"�$�&�(�*�,�.�0�2�4�6�8�:�<�>�@�B�F�H�J�L�N�P�R�T�V�X�Z�\�^�hÿÿUnknownÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿG�îï*àAxÀ ÿTimes New Roman5�€Symbol3.�î ÿ*àCxÀ ÿArial7.�îï { @ŸCalibriy�Times New Roman NormalnyTimes New RomanA�îï ë BŸCambria Math"1ˆðÄ©{Û{Û ¹B '�ŽH ³I +�9ð‰‰´´��0°MÐU2ƒðüýHX ðÿ$Pâÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿ'n#2!xx ÿÿTGKTGKþÿà…ŸòùOh«‘+'³Ù0 px„”  ¬ Ì Ø äðøâTGKNormalTGK2Microsoft Office Word@ÒIk@8tÆâeÊ@ ¾1ãeÊ  ¹BþÿÕÍÕœ.“—+,ù®0è hp|„Œ” œ¤¬´ ¼ ÉâŽ'°M  Tytu³  !"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdþÿÿÿfghijklmnopqrsþÿÿÿuvwxyz{þÿÿÿ}~€�‚ƒþÿÿÿýÿÿÿýÿÿÿ‡þÿÿÿþÿÿÿþÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿRoot Entryÿÿÿÿÿÿÿÿ ÀF@ü¯?ãeʉÀ1TableÿÿÿÿÿÿÿÿeWordDocumentÿÿÿÿÿÿÿÿ;ÉSummaryInformation(ÿÿÿÿtDocumentSummaryInformation8ÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿ|CompObjÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿ‚ÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿþÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿþÿ ÿÿÿÿ ÀF0Dokument programu Microsoft Office Word 97–2003 MSWordDocWord.Document.8ô9²q